Innovaciones democráticas digitales: características y evolución de las plataformas participativas.

Los casos del Decidim Barcelona y Decide Madrid

  • Rosa Borge Bravo Catedrática de Ciencia Política y líder del grupo CNSC (UOC-TRÀNSIC), Universitat Oberta de Catalunya (UOC), Barcelona, España. https://orcid.org/0000-0001-8984-1479
Palabras clave: INNOVACIONES DEMOCRÁTICAS DIGITALES, PLATAFORMAS PARTICIPATIVAS, PARTICIPACIÓN POLÍTICA, DECIDIM BARCELONA, DECIDE MADRID

Resumen

En la última década, las plataformas participativas multipropósito de software libre y de código abierto (FLOSS) se han extendido por todo el mundo. Originalmente, se diseñaron para favorecer la democracia directa fomentando la participación, la deliberación y la influencia ciudadana en las políticas. En este artículo explicaremos en qué consisten las plataformas participativas y por qué se pueden considerar innovaciones democráticas, cuáles son sus funcionalidades y los procesos participativos que pueden alojar. Nos centraremos en dos de las plataformas más importantes a nivel mundial —Decidim y Consul— y su evolución a lo largo de la última década en los casos del Decidim Barcelona y Decide Madrid. Mostraremos la capacidad de innovación democrática de las plataformas participativas y su institucionalización, pero también los desafíos a los que se enfrentan y la importancia del contexto político precisamente en el desarrollo de su potencial democrático y en su aceptación y uso por parte de la ciudadanía.

Descargas

La descarga de datos todavía no está disponible.

Citas

Ansell, C. y Gash, A. (2018). Collaborative Platforms as Governance Strategy. Journal of Public Administration Research and Theory, 28(1), 16-32. https://doi.org/10.1093/jopart/mux030

Balcells, J., Borge, R. y Padró-Solanet, A. (2023). Expanding Participatory Governance through Digital Platforms: Drivers and Obstacles in the Implementation of the Decidim Platform. En Adrian Bua y Sonia Bussu (Eds.), Reclaiming Participatory Governance: Social Movements and the Reinvention of Democratic Innovation (pp. 191-208). Routledge.

Barandiaran, X. (14 de enero de 2019). Comparativa Decidim vs Cónsul. Xabier E. Barandiaran. https://xabier.barandiaran.net/2019/01/14/comparativa-decidim-vs-consul/

Barandiaran, X., Calleja-López, A., Monterde, A. y Romero, C. (2024). Decidim, a Technopolitical Network for Participatory Democracy. Springer Charm. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50784-7

Becerril-Viera, I. y Font, J. (2025). Ideological imprints on participatory policies: The influence of political parties on the intensity and diversity of participatory institutions. En S. Gherghina (Ed.), Political Parties and Deliberative Democracy in Europe (pp. 50-67). Routledge.

Becerril-Viera, I., Ganuza, E., y Rico Motos, C. (2024). Birds of a feather flock together: influence of ideology in the implementation of participation. Democratization, 31(8), 1719–1739. https://doi.org/10.1080/13510347.2024.2340638

BITHabitat. (2020). La brecha digital en la ciudad de Barcelona. Ayuntamiento de Barcelona. https://bithabitat.barcelona/bretxadigitalbarcelona/assets/pdfs/BretxaDigitalBarcelona2020_cas.pdf

Borge, R., Balcells, J. y Padró-Solanet, A. (2019). A Model for the Analysis of Online Citizen Deliberation: Barcelona Case Study. International Journal of Communication, 13, 5671-5695.

Borge, R., Balcells, J. y Padró-Solanet, A. (2022). Democratic Disruption or Continuity? Analysis of the Decidim Platform in Catalan Municipalities. American Behavioral Scientist, 67(7), 926-939. https://doi.org/10.1177/00027642221092798

Elstub, S. y Escobar, O. (2019). Defining and typologising democratic innovations. En S. Elstub y O. Escobar (Eds.), Handbook of democratic innovation and governance (pp. 11-32). Edward Elgar Publishing.

Escobar, O., y Elstub, S. (2025). Climate Assemblies. De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783111328393

Escobar, O. (2022). Between radical aspirations and pragmatic challenges: Institutionalizing participatory

governance in Scotland. Critical Policy Studies, 16(2), 146-161. https://doi.org/10.1080/19460171.2021.1993290

Font, J., Galais, C. y Rico, C. (2024). (Slightly) different objectives, but similar results?: Party ideology and participatory institutions. Acta Politica, 61, 297-322. https://doi.org/10.1057/s41269-024-00373-3

Ganuza, E. y Ramos, A. (2024). Hacking democratic innovations: the problem of agency in deliberative systems. Critical Policy Studies, 19(3), 1-18. https://doi.org/10.1080/19460171.2024.2423379

Generalitat de Catalunya. (2020). Guia de transversalitat de gènere en els processos participatius. Generalitat de Catalunya. https://xarxanet.org/sites/default/files/assets/docs/library/2020-11/guia_transversalitat_de_genere_acc.pdf

Jardim, L. (2024). O PPA federal 2024-2027: análise da plataforma Brasil Participativo. Policy Paper-4; Colección Cátedras. ENAP.

Luque, S. (25 de noviembre de 2016). L’experiència participativa del Pla d’Acció Municipal a través de la plataforma [Ponencia]. 1ª Jornada MetaDecidim, Barcelona, España.

Mendelberg, T., Karpowitz C. F. y Oliphant J. B. (2014). Gender Inequality in Deliberation: Unpacking the Black Box of Interaction. Perspectives on Politics, 12(1), 18-44. doi:10.1017/S1537592713003691

Noveck, B. S., Gambrell, B., Gómez Palacios, V. e Ibru, A. (2022). Expanding and Strengthening Engagement on Decide Madrid: A Data-Driven Evaluation [Evaluation report]. The GovLab.

Palacin, V., McDonald, S., Aragón, P. y Nelimarkka, M. (2024). Configurations of Digital Participatory Budgeting. ACM Transactions on Computer-Human Interaction, 31(2), 1-28. https://doi.org/10.1145/3635144

Royo, S., Bellò, B., Torres, L. y Downe, J. (2023). The success of e-participation. Learning lessons from Decide Madrid and We asked, You said, We did in Scotland. Policy y Internet, 16(1), 65-82. https://doi.org/10.1002/poi3.363

Russon Gilman, H. y Carneiro Peixoto, T. (2019). Digital participation. En S. Elstub y O. Escobar (Eds.), Handbook of democratic innovation and governance (pp. 105-120). Edward Elgar Publishing.

Skaržauskienė, A. y Mačiulienė, M. (2020). Mapping International Civic Technologies Platforms. Informatics, 7(4). 10.3390/informatics7040046

Smith, A. y Prieto Martín, P. (2021). Going Beyond the Smart City? Implementing Technopolitical Platforms for Urban Democracy in Madrid and Barcelona. Journal of Urban Technology, 28(1-2), 311-330. https://doi.org/10.1080/10630732.2020.1786337

Thompson, M. (2021) What’s so new about New Municipalism? Progress in Human Geography, 45(2), 317-342. https://doi.org/10.1177/0309132520909480

Welp, J. (2017) Consulta popular a la madrileña. Swissinfo, publicado el 16 de marzo, 2017. https://www.swissinfo.ch/spa/democracia/punto-de-vista_consulta-popular-a-la-madrile%c3%b1a/43034642

Publicado
2026-05-27
Cómo citar
Borge Bravo, R. (2026). Innovaciones democráticas digitales: características y evolución de las plataformas participativas. Informatio, 31(1), e202. https://doi.org/10.35643/Info.31.1.7
Sección
Dossier: "Participación ciudadana y tecnologías digitales" Coordinado por José Candón Mena (Universidad de Sevilla) y Gabriel Kaplún (Universidad de la República)